آیا تا به حال فکر کردهاید که وقتی آدرس یک سایت را در مرورگر تایپ میکنید، چطور در میان میلیاردها صفحه وب، دقیقاً همان سایت برای شما باز میشود؟ پاسخ این سوال در سیستمی به نام DNS نهفته است. در این مقاله قصد داریم به زبان ساده بگوییم DNS چیست و چه نقشی در تجربه وبگردی ما دارد.
DNS مخفف چیست؟
عبارت DNS مخفف Domain Name System (سیستم نام دامنه) است. اگر بخواهیم خیلی ساده آن را تعریف کنیم، DNS مانند دفترچه تلفن اینترنت عمل میکند.
چرا به DNS نیاز داریم؟
هر کامپیوتر و سروری در دنیای اینترنت با یک شماره اختصاصی به نام IP Address شناخته میشود (مثلاً 172.217.16.142). به خاطر سپردن این اعداد برای انسان بسیار دشوار است. تصور کنید برای باز کردن گوگل، به جای تایپ google.com مجبور بودید هر بار یک رشته عدد طولانی را وارد کنید! DNS این مشکل را حل کرده است؛ این سیستم نامهای ساده (دامنه) را به آدرسهای IP (اعداد) ترجمه میکند.
ساختار یک نام دامنه (Domain Name)
یک نام دامنه مثل http://www.yahoo.com از بخشهای مختلفی تشکیل شده است که هر کدام معنای خاصی دارند:
- WWW: نام میزبان یا Host Name (در اینجا وب سرور).
- Yahoo: نام اختصاصی شرکت یا برند (Domain Name).
- Com: پسوند یا TLD (مخفف Top Level Domain) که دستهبندی سایت را مشخص میکند.
نکته مهم: نام دامنه باید منحصربهفرد باشد. هیچ دو فرد یا شرکتی نمیتوانند دامنه کاملاً مشابهی داشته باشند.
وظایف اصلی سرورهای DNS
برخلاف تصور عموم، کار DNS فقط ترجمه نام به آیپی نیست. در تنظیمات تخصصی DNS، دو بخش مهم وجود دارد:
- Forward Lookup Zone: وظیفه اصلی یعنی تبدیل نام دامنه به IP را بر عهده دارد.
- Reverse Lookup Zone: دقیقاً برعکس عمل کرده و IP را به نام دامنه تبدیل میکند.
همچنین مفاهیمی مانند DNS Caching (برای افزایش سرعت دسترسی) و Forwarders نیز در مدیریت این سرورها نقش کلیدی دارند.
DNS چگونه آدرس سایت را پیدا میکند؟ (فرآیند Resolution)
وقتی شما آدرس cisco.com را تایپ میکنید، چندین مرحله در کسری از ثانیه طی میشود:
۱. پرسوجو از سمت کاربر (Query)
ابتدا سیستم شما بررسی میکند که آیا آدرس IP این سایت را در حافظه خود دارد یا خیر. اگر نداشت، درخواستی به سرور DNS شرکت ارائهدهنده اینترنت شما (ISP) ارسال میکند.
۲. مراجعه به سرورهای ریشه (Root Servers)
اگر سرور ISP آدرس را نداند، از Root Server سوال میپرسد. سرور ریشه مستقیماً آدرس را نمیداند، اما میگوید برای پسوند .com باید به کدام سرور مراجعه کنید.
۳. ارتباط با سرورهای TLD و نام دامنه
در نهایت، درخواست به سرور اصلیِ مدیریتکننده دامنه (مثلاً سرورهای سیسکو) میرسد. در اینجا IP دقیق سایت استخراج شده و به سمت مرورگر شما بازگردانده میشود.
۴. نمایش سایت
حالا که کامپیوتر شما IP را پیدا کرده است، مستقیماً به آن آدرس متصل شده و صفحه وب را برای شما نمایش میدهد.
انواع روشهای پرسوجو (Queries)
در فرآیند یافتن آدرس، دو روش کلی وجود دارد:
- Recursive Query (پرسوجوی تکرار شونده): در این روش، شما وظیفه پیدا کردن IP را کاملاً به سرور DNS میسپارید و فقط منتظر جواب نهایی میمانید.
- Iterative Query (پرسوجوی غیر تکرار شونده): در این حالت، سرور DNS اگر جواب را نداند، شما را به سرور دیگری ارجاع میدهد تا خودتان مرحلهبهمرحله به جواب برسید.
جمعبندی
بدون وجود DNS، استفاده از اینترنت برای کاربران عادی تقریباً غیرممکن بود. انتخاب یک نام دامنه مناسب و درک نحوه کارکرد DNS به شما کمک میکند تا حضور آنلاین حرفهایتری داشته باشید.
آیا در تنظیمات DNS سایت خود یا اینترنت شخصیتان با مشکلی روبرو شدهاید؟ سوالات خود را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.
DNS چیست و چگونه کار میکند؟ راهنمای کامل به زبان ساده